Gebruikerservaring verbeterd voor het bouwen

Bij inBrain zijn we begonnen aan een opdracht voor de Rijksoverheid: e-learning ontwerpen voor een leerhuis met rond de 100 trainingen (leerhuis vormgegeven in een infographic), verdeeld over verschillende leerpaden, doelgroepen en niveaus. In de offerte stond "templates" als aanpak, met snel en modulair als toegevoegde waarde.

Twee dingen vielen mij op:

1. De klassieke valkuil in de onderwijskundige wereld is one-size-fits-all. Eén template voor alle doelgroepen werkt zelden, maar wordt vaak gekozen omdat het snel en goedkoop lijkt
2. inBrain had geen sterke traditie in user research. Ontwerp werd vaak direct gebouwd zonder te toetsen, terwijl de impact hier groot was: één verkeerd template zou over het hele leerhuis uitrollen, met duizenden gebruikers als impact

Ik heb twee dingen parallel aangepakt.

Het ontwerp als systeem, niet als template.
Ik heb het ontwerp opgebouwd als modulair systeem met semantische en component tokens. In plaats van vaste pagina's, herbruikbare bouwblokken die onderwijskundigen kunnen combineren per doelgroep, niveau en leerpad. Dit is mijn vaste werkwijze (snelle iteratie, makkelijk aanpassen na testen), maar in deze branche ongebruikelijk. E-learning design is traditioneel "mooie pagina's maken", niet systemisch ontwerpen. Daarbovenop heb ik een substijl en brand guide ontwikkeld binnen de Rijksoverheid-huisstijl, zodat de identiteit consistent bleef maar de bouwblokken visueel flexibel inzetbaar waren.

Validatie vóór bouw.
Ik heb voorgesteld om vóór uitrol een usability-test te doen op een werkende versie, niet op een Figma-prototype. Zo konden interactie en animatie mee in de test. Wat ik heb gedaan:

1. Eerste complete versie van het template gebouwd in de builder die onderwijskundigen gebruiken, gevuld met echte content van de eerste training
2. Testplan geschreven met pre- en post-test vragen, interviewvragen, scenario's en testtaken. Scherm- en geluidsopname, notitiepapier per tester en think-aloud
3. Gebruikers gerekruteerd uit de echte doelgroep (mensen die de training ook écht zouden gaan volgen)
4. 6 testen fysiek uitgevoerd, samen met een onderwijskundige collega (3 door mij, 3 door hem). Testplan had ik zo opgezet dat hij het zonder research-achtergrond kon uitvoeren
5. Analyse gedaan met See/Think/Do/Hear als codering-framework. Deze keuze was bewust: de 4 dimensies matchen met de 4 soorten data die een usability-test oplevert (zien, hardop denken, gedrag, antwoorden op vragen). Steekwoorden geplot per test, daarna in FigJam samengebracht met affinity mapping om patronen te ontdekken, en omgezet naar concrete to-do's

Het resultaat:

• Het systeem werkte zoals bedoeld. Gebruikers gaven aan dat modules makkelijk te leren zijn omdat ze op dezelfde manier werken (consistentie), en dat variatie tussen pagina's prettig is door de mix-en-match van bouwblokken (flexibiliteit)
• Concrete verbeterpunten gevonden vóór uitrol. Content-lengte en een aantal user flows en interacties waren niet duidelijk. Deze zijn verwerkt vóór de bouw naar van de volgende trainingen. Zonder deze test was het over het hele leerhuis pijn gaan doen
• Methode aangeslagen bij de collega. De onderwijskundige die meegetest heeft gaf aan dat hij dit vaker wil doen en dat hij het waardevol vond om zelf te zien hoe mensen het product gebruiken. Gebruikersgericht denken is bij hem blijven hangen, niet als theorie maar als ervaring
• Aanpak doorleeft bij de klant. Het design-system-template wordt gebruikt in het leerhuis, meerdere onderwijskundigen werken ermee, meerdere modules zijn live. Ik ben vertrokken bij inBrain, dus eindcijfers heb ik niet, maar het werk is uitgerold en in gebruik

‍

Leermomenten en afsluiting

• Een woord in een offerte kan een heel project de verkeerde kant op sturen. "Templates" klonk als een neutrale vorm, maar de aanname dat één template voor alle doelgroepen werkt zat erin verstopt. Goed lezen wat er staat is onderdeel van het werk

• Een system met semantische en component tokens is meer werk vooraf, maar maakt iteratie na testen veel sneller. Het is geen extra, het is een investering
• Een goed testplan kan ook door iemand zonder research-achtergrond worden uitgevoerd. Dat scheelt niet alleen tijd, het maakt user research minder afhankelijk van één persoon
• See/Think/Do/Hear bestond als framework voor empathy mapping, maar werkte ook goed als analyse-coderen voor usability-tests. Bestaande methodes kunnen op nieuwe plekken passen, je hoeft niet altijd iets nieuws te bedenken
• Mensen meekrijgen werkt beter door het samen te doen dan door uit te leggen waarom iets belangrijk is. De onderwijskundige collega zag de waarde van user research pas toen hij zelf testen had uitgevoerd